schrijfwerkplaats

CinquainCompartiment

twee, vier, zes, acht, twee — een ademhaling in lettergrepen

aanloop
inspiratie
drukschrijven
pauze
revisie
polijsten
performance
Over de cinquain — vorm, herkomst, en hoe het werkt

De American cinquain is een vijfregelsvorm van Adelaide Crapsey (1878–1914), een Amerikaanse dichteres die stierf aan tuberculose voordat ze haar enige bundel kon publiceren. Verse verscheen postuum in 1915 en bevatte dertien cinquains. Ze ontwierp de vorm als een Engelstalig antwoord op de compactheid van de Japanse haiku en tanka — niet via de inhoud (geen kigo, geen seizoenswoord), maar via de maatstaf: lettergrepen tellen.

Het lettergreepschema

Regel 1 · 2 LS
Regel 2 · 4 LS
Regel 3 · 6 LS
Regel 4 · 8 LS
Regel 5 · 2 LS

De vorm groeit per regel — inademen, strekken — en valt op het eind terug naar twee lettergrepen. Dat terugvallen geeft de cinquain haar kenmerkende stilte aan het slot. Geen rijm verplicht. Geen vaste woordsoorten per regel. Alleen het getal.

Voeten-variant (optioneel)

Crapsey gebruikte ook wel jambische voeten als alternatieve telling: 1–2–3–4–1 voeten, waarbij elke voet twee lettergrepen telt. De tool biedt beide modi; lettergrepen is de standaard.

Niet hetzelfde als haiku

De cinquain heeft géén kigo en géén verplichte caesuur. Wie haiku kent, weet dat het om een ander soort stilte gaat — de haiku snijdt, de cinquain blaast uit.

Originele cinquains van Adelaide Crapsey (PD)

Origineel (Engels)
November Night Listen... With faint dry sound, Like steps of passing ghosts,
Adelaide Crapsey (1915), "November Night" — Verse (postuum). Public domain.
Demonstratiefragment (Nederlands)
Winter. Het sneeuwt alweer. Voetstappen die vervagen. Iemand liep hier nog gisteren. Weggegaan.
Schema: 2 · 4 · 6 · 8 · 2 lettergrepen per regel (totaal 22)
totaal 0 / 22
Adelaide zegt: tel nogmaals.