Clerihewclubhuis

De clerihew is een vierregelig humoristisch biografisch gedichtje, uitgevonden door de toen 16-jarige Edmund Clerihew Bentley (1875–1956) tijdens een saaie scheikundeles in 1890. Hij schreef een versje over de uitvinder Humphry Davy, en de vorm die hij daarmee bedacht zou zijn naam dragen. Bentley publiceerde zijn clerihews later in bundels als Biography for Beginners (1905).

De regels

Een clerihew bestaat altijd uit precies vier regels, één strofe, met rijmschema aabb — twee paarrijmen. De eerste regel eindigt op een naam (doorgaans die van een bekend historisch of cultureel figuur). De drie volgende regels bouwen een absurd portretje van die persoon.

De regellengte is bewust onregelmatig — dat is een feature, geen vergissing. Bentley speelde er graag mee: een heel korte regel naast een heel lange creëert een komisch ritmisch effect, een soort struikeling op papier. Geen lettergreepgetal is verplicht of aanbevolen.

Chesterton over Bentley — demonstratiefragment

Bentleys vriend G.K. Chesterton (1874–1936), die Biography for Beginners illustreerde, schreef zelf ook clerihews. Een voorbeeld van Chesterton dat inmiddels in het publiek domein valt:

Nederlandse demonstratie-clerihews

Verwante vormen

De clerihew deelt zijn liefde voor beknopte humor en rijm met de limerick (vijf regels, aabba) en het epigram (kort en puntig, zonder vast schema). Het verschil: de clerihew is biografisch, niet moralistisch — het gaat om het personage, niet om een les.

Noot: Edmund Clerihew Bentley overleed in 1956. In Nederland geldt een termijn van 70 jaar postuum, waardoor zijn werk pas vanaf 1 januari 2027 volledig in het publiek domein valt. Zijn clerihews worden hier daarom niet integraal geciteerd. G.K. Chesterton (†1936) is volledig PD.