Haikuhut

Wat is een haiku?

Een haiku is een Japanse dichtvorm in drie regels van 5, 7 en 5 lettergrepen. Het gedicht is een momentopname — twee beelden naast elkaar, met de spanning ertussen. Geen conclusie, geen oordeel. Wat er niet staat, doet mee.

Kigo (seizoenswoord) — een woord dat een seizoen oproept. Kireji (snijwoord) — een caesuur, in het Nederlands een gedachtestreep, dubbele punt of komma halverwege.

Wat is een renku?

Een renku (ook wel renga) is een keten van haiku's waarbij de laatste regel van elke haiku doorhallucineert in de eerste van de volgende. Niet als herhaling — als weerkaatsing. Twee dichters wisselden traditioneel af; solo werkt het net zo goed als een gesprek met jezelf in de tijd.

Wat is een senryū?

Senryū is de zustervorm van haiku — zelfde 5-7-5 lettergrepen, drie regels, maar met een heel andere blik. Waar de haiku zich richt op natuur en het stille moment, kijkt de senryū naar mensen: hun kleine ongerijmdheden, hun pretenties, hun ironieën. Bashō observeerde een kikker in de vijver; Senryū Karai (1718-1790), de naamgever van de vorm, observeerde de buurman die net deed alsof hij niet gevallen was.

Geen kigo, geen kireji-verplichting — vrijheid om het ritmische skelet in dienst te stellen van waarneming en humor. Modernere senryū wijken vaker af van de strikte 5-7-5, maar het skelet blijft het vertrekpunt.